Barst
18th December 2010, 17:14
De megafactuur voor onze schulden
Via de overheid torsen we een schuld van 339 miljard euro of 32.608 euro per Belg. Maken stijgende intresten dat onbetaalbaar? En wat kost de waarschuwing van S&P?
Eind dit jaar zal de Belgische staatsschuld opgelopen zijn tot 97,8% van het bbp (wat we met zijn allen jaarlijks produceren). Zelfs al zijn vrijwel alle westerse overheden in hetzelfde bedje ziek: het blijft een kolossaal bedrag. Ter geruststelling: de burgers behoren tot de rijksten van de wereld. Tegenover de overheidsschuld van 32.608 euro per Belg hebben de Belgische gezinnen volgens Eurostat gemiddeld meer dan het dubbele van dat bedrag aan financieel vermogen.
Dat maakt de overheidsschuld natuurlijk niet kleiner. Toch is er een tweede geluk: de rente is al vele jaren aan het zakken en dus vallen de intrestlasten nog relatief mee. De overheidsschulden zijn de voorbije jaren fors gestegen en toch zijn de intrestlasten gezakt. Dit jaar is dat 11,1 miljard euro of 3,2% van het bbp tegen nog 4% van het bbp in 2005 (zie grafiek). Tussen haakjes: per saldo heeft de Belgische staat nog 15miljard euro tegoed van de Belgische banken of bijna 5% van het bbp. Maar terug naar de rente-evolutie: vandaag lijkt die veeleer stijgend. En voor landen waar de obligatiebeleggers het vertrouwen opzegden, is dat zelfs rond de 10% of meer (Griekenland en Ierland). Geen wonder dat zij gered moesten worden door Europa.
Daarom moet België tot elke prijs vermijden dat het ooit zover komt. Dit jaar betaalt België gemiddeld ‘maar' een rente van 3,65%. Stel dat het zou klimmen naar 7,3 % (nog altijd minder dan Griekenland en Ierland), dan zouden onze rentelasten theoretisch verdubbelen naar meer dan 22miljard euro. Dan zouden de totale intresten het begrotingstekort elk jaar met meer dan 6% (of 3% extra) belasten. Een rentesneeuwbal kan dan maar vermeden worden door de Belgische belastingbetaler te pluimen.
Gelukkig wordt de soep in de praktijk niet zo heet gegeten. Want de Belgische staatsschuld is voor een groot stuk op lange termijn gefinancierd. De 340 miljard euro schulden hebben nu nog een gemiddelde looptijd van 5,8 jaar. Een stijgende rente wordt wel onmiddellijk gevoeld op de 40miljard euro schatkistcertificaten die maximum nog 1jaar lopen, de vervallende langetermijnobligaties (24miljard euro) en het nieuw te financieren begrotingstekort (4,1% van bbp of 15miljard euro).
Samen gaat het dus om ongeveer 80miljard euro (40+24+15) waarvoor een rentestijging cash wordt betaald. Een zeer beperkte stijging met 0,1% van de rente zou dan op jaarbasis een effect hebben van 80miljoen euro. Uiteraard zullen die meerkosten bij de nieuwe langetermijnobligaties elk jaar terugkomen.
Een zeer forse renteklim van 1% zou 800 miljoen meeruitgaven geven per jaar. Dat is enorm veel geld, maar toch ‘maar' 0,25% van het bbp. De grote vraag is echter of die hogere rente er komt door wantrouwen tegenover België of door een betere groei van de economie. In het eerste geval is het aartsmoeilijk om die hogere rentelasten elders te compenseren, in het tweede geval wordt dat wellicht elders terugverdiend.
De waarschuwing dinsdag door S&P behoort tot de eerste categorie en werd cash betaald in de veiling woensdag van schatkistcertificaten op 12maanden (voor 1,5 miljard euro). Daarop moest 1,8% betaald worden, tegen 1,1 % in november. Op dat bedrag geeft dat een meeruitgave aan rente van 11miljoen euro. Dat is ‘maar' 1euro per Belg, maar het is het begin van een miljoen, zo zegt de volkswijsheid.
DS, 18-12-2010 (Jan Reyns)
Via de overheid torsen we een schuld van 339 miljard euro of 32.608 euro per Belg. Maken stijgende intresten dat onbetaalbaar? En wat kost de waarschuwing van S&P?
Eind dit jaar zal de Belgische staatsschuld opgelopen zijn tot 97,8% van het bbp (wat we met zijn allen jaarlijks produceren). Zelfs al zijn vrijwel alle westerse overheden in hetzelfde bedje ziek: het blijft een kolossaal bedrag. Ter geruststelling: de burgers behoren tot de rijksten van de wereld. Tegenover de overheidsschuld van 32.608 euro per Belg hebben de Belgische gezinnen volgens Eurostat gemiddeld meer dan het dubbele van dat bedrag aan financieel vermogen.
Dat maakt de overheidsschuld natuurlijk niet kleiner. Toch is er een tweede geluk: de rente is al vele jaren aan het zakken en dus vallen de intrestlasten nog relatief mee. De overheidsschulden zijn de voorbije jaren fors gestegen en toch zijn de intrestlasten gezakt. Dit jaar is dat 11,1 miljard euro of 3,2% van het bbp tegen nog 4% van het bbp in 2005 (zie grafiek). Tussen haakjes: per saldo heeft de Belgische staat nog 15miljard euro tegoed van de Belgische banken of bijna 5% van het bbp. Maar terug naar de rente-evolutie: vandaag lijkt die veeleer stijgend. En voor landen waar de obligatiebeleggers het vertrouwen opzegden, is dat zelfs rond de 10% of meer (Griekenland en Ierland). Geen wonder dat zij gered moesten worden door Europa.
Daarom moet België tot elke prijs vermijden dat het ooit zover komt. Dit jaar betaalt België gemiddeld ‘maar' een rente van 3,65%. Stel dat het zou klimmen naar 7,3 % (nog altijd minder dan Griekenland en Ierland), dan zouden onze rentelasten theoretisch verdubbelen naar meer dan 22miljard euro. Dan zouden de totale intresten het begrotingstekort elk jaar met meer dan 6% (of 3% extra) belasten. Een rentesneeuwbal kan dan maar vermeden worden door de Belgische belastingbetaler te pluimen.
Gelukkig wordt de soep in de praktijk niet zo heet gegeten. Want de Belgische staatsschuld is voor een groot stuk op lange termijn gefinancierd. De 340 miljard euro schulden hebben nu nog een gemiddelde looptijd van 5,8 jaar. Een stijgende rente wordt wel onmiddellijk gevoeld op de 40miljard euro schatkistcertificaten die maximum nog 1jaar lopen, de vervallende langetermijnobligaties (24miljard euro) en het nieuw te financieren begrotingstekort (4,1% van bbp of 15miljard euro).
Samen gaat het dus om ongeveer 80miljard euro (40+24+15) waarvoor een rentestijging cash wordt betaald. Een zeer beperkte stijging met 0,1% van de rente zou dan op jaarbasis een effect hebben van 80miljoen euro. Uiteraard zullen die meerkosten bij de nieuwe langetermijnobligaties elk jaar terugkomen.
Een zeer forse renteklim van 1% zou 800 miljoen meeruitgaven geven per jaar. Dat is enorm veel geld, maar toch ‘maar' 0,25% van het bbp. De grote vraag is echter of die hogere rente er komt door wantrouwen tegenover België of door een betere groei van de economie. In het eerste geval is het aartsmoeilijk om die hogere rentelasten elders te compenseren, in het tweede geval wordt dat wellicht elders terugverdiend.
De waarschuwing dinsdag door S&P behoort tot de eerste categorie en werd cash betaald in de veiling woensdag van schatkistcertificaten op 12maanden (voor 1,5 miljard euro). Daarop moest 1,8% betaald worden, tegen 1,1 % in november. Op dat bedrag geeft dat een meeruitgave aan rente van 11miljoen euro. Dat is ‘maar' 1euro per Belg, maar het is het begin van een miljoen, zo zegt de volkswijsheid.
DS, 18-12-2010 (Jan Reyns)